تبلیغات
برا آنان که می اندیشند - نظریات بنیادی پژوهشهای فلسفی ویتگنشتاین
برا آنان که می اندیشند
جانم فدای رهبر

نظریات بنیادی پژوهشهای فلسفی ویتگنشتاین

نظریات بنیادی پژوهشهای فلسفیویتگنشتاین


در اینجا مقصود ما پرداختن اشاره وار به نظریات بنیادی و تازه ی ویتگنشتاین چه درباره ی انتقاد از اندیشه هایی است که در تراکتاتوس گنجانده شده، چه آن گونه نظریاتی که وی بدرستی آنها در واپسین سالهای زندگیش باور داشته است. گفتیم که وی در این کتاب تازه ی خود پیش از هر چیز چند نظریه ی اساسی پیشین خود را نفی می کند. در آن میان می توانیم نفی خصلت «پیشین» تحلیل فلسفی را بر شماریم. ویتگنشتاین در تراکتاتوس معتقد بود که هر یک از جمله ها یا قضایا همه ی زبان را در بر دارد. بنا بر استدلال او در آنجا:
اگر جمله های ابتدایی داده شده باشند، پس در عین حال همه ی جمله های ابتدایی داده شده اند.... اگر همه ی موضوعها داده شده باشند، پس در عین حال همه ی وضعیتهای اشیا یا امور ممکن نیز داده شده اند.(1)
این به آن معناست که یک جمله یا قضیه ی ابتدایی در واقع بر هم نهاده ای از نامها است. برای اینکه بتوانیم یک جمله ی ابتدایی را به معنای ویژه ای بفهمیم، می بایستی موضوعهایی را که نامها حاوی و نماینده ی آنها هستند نیز بشناسیم. بدین سان، برای اینکه ما بتوانیم هر جمله ای را بفهمیم، باید برخی از موضوعها را بشناسیم؛ و بنا بر عقیده ی آن زمان ویتگنشتاین، باید همه ی موضوعها و همه ی امکانهای آنها را نیز بشناسیم. به دیگر سخن، بنا بر تراکتاتوس، یک قضیه یا جمله، هر چه که باشد، در خود تمام قضای منطقی را گنجانده است. ویتگنشتاین در آن زمان معتقد به وجود گونه ای «ماهیت» جمله ها یا قضایا بود؛ و چنانکه می گفت:
ماهیت قضایا ماهیت همه گونه توصیف است؛ و بدین سان ماهیت جهان است.
به تعبیر دیگر، شکل یا صورت کلی جمله ماهیت جمله به شمار می رفت. اما در پژوهشهای فلسفی این مفهوم را که هر جمله یا قضیه ای در خود تمامی زبان را گنجانده است مؤکداً نفی می کند. زبان اکنون برای او دارای خصلت آرمانی و مطلق نیست. در کتاب تازه مفهوم «زبان آرمانی» و امکان ساختن آن نفی و انکار می شود. در اینجا نادرست نیست اگر بگوییم ویتگنشتاین جوان در رساله زبان را در فضایی آرمانی و آسمانی جا داده بود؛ و اکنون در پژوهشها زبان را بار دیگر از آسمان به زمین می آورد.
یکی از نظریات تازه ی بنیادی او مفهوم تازه ای است که از زبان به دست می دهد. برای ویتگنشتاین سالخورده تر دیگر نه یک زبان یگانه، بلکه زبانهای فراوان و بی شمار وجود دارند. مشخصترین مظهر تنوع زبانها را وی «بازی زبان»(2) می نامد. وی این مفهوم تازه از زبان را بر این پایه قرار می دهد که واژه ها یا کلمات برای وی، در واپسین تحلیل، همانند «افزار» هایند:
می توانیم به کارافزارهایی که در جعبه ی افزارهاست بیاندیشیم: جعبه حاوی چکش، گازانبر، اره، پیچ گوشتی، خط کش، شیشه ی چسب، میخ، و پیچهاست. حال همان گونه که کاربرد این چیزها مختلف است، به همان سان کاربرد واژه ها نیز گوناگون است؛ و البته اینجا و آنجا همانندیهای هم میان آن ها یافت می شود.
بر این پایه است که ویتگنشتاین در جای دیگری می گوید:
زبان یک افزار است. مفاهیم آن نیز افزارهایند.
هنگامی که زبان و واژه های آن چونان افزارها تلقی شوند، می توان تصور کرد که هر یک از این افزارها کاربردهای گوناگون و حتی بی شمار می توانند داشت. بدین سان، به عقیده ی وی زبانهای گوناگون، یا به تعبیر خودش«بازیهای زبان گوناگون»، هر یک در حد خود می تواند زبانی کامل به شمار رود. وی در رساله معتقد بود که هر شکلی از جمله ها یا قضایا را می توان پیش بینی کرد، زیرا هر شکل تازه ای از جمله ها در واقع ترکیب یا بر هم نهاده ی تازه ای از موضوعهای ساده را در یک فضای منطقی نشان می داد. به دیگر سخن، مانند آن است که در بازی شطرنج مهره ها را به شکلهای دیگر تنظیم کنیم؛ اما تنظیم جدید در واقع شکل دیگری است از چیزهایی که قبلاً وجود داشته اند. در پژوهشها ویتگنشتاین می گوید که «بازی زبان»، در واقع شکل تازه ای زندگی را در بردارد. نکته اینجاست که وی در فلسفه ی اخیر خود کاربردهای گوناگون زبان را، هماهنگ با شکلهای تازه ی زندگی، گونه ای فعالیت می داند. بدین سان، وی سخنی را که در رساله گفته بود نفی می کند و می نویسد:
این توجیه انگیز است که گوناگونی کارافزارهای زبان و نحوه های کاربرد آن و گوناگونی انواع ویژه ها و جمله ها را با چیزی مقایسه کنیم که منطقدانان - و همچنین مؤلف رساله ی منطقی - فلسفی- درباره ی ساختمان زبان گفته اند.
پس زبان دارای انواع بازیهای مختلف است؛ و هر یک از آنها درحد خود مستقل است. مفهوم بازی زبان، که در فلسفه ی نوین ویتگنشتاین نقشی بسیار مهم دارد، مدتها پیش از تألیف کتاب پژوهشها در اندیشه ی او شکل گرفته بود. وی در یکی از سخنرانیهای خود، سالها پیش از آن، چنین می گوید:
من در آینده توجه شما را پیوسته به چیزی جلب می کنم که آن را «بازیهای زبان» می نامم. اینها شیوه های کاربرد نشانه هایی اند ساده تر از آنهایی که ما به وسیله ی آنها نشانه های زبان همه روزه ی بسیار پیچیده ی خود را به کار می بریم. مطالعه ی بازیهای زبان عبارت است از مطالعه ی شکلهای ابتدایی زبان یا زبانهای ابتدایی. هنگامی که به چنین شکلهای ساده ی زبان بنگریم، آن غبار ذهنی که به نظر می رسد از کاربرد روزانه ی بر زبان نشسته است زدوده می شود؛ و می بینیم که می توانیم شکلهای پیچیده را به وسیله ی شکلهای ابتدایی و از راه افزودن تدریجی شکلهای تازه بر آن بسازیم.(3)
بدین سان، زبان برای او مجموعه ای از کارافزارهای گوناگون است دارای شکلها و زمینه های کاربرد بی شمار گوناگون. در میان این گونه کار برد واژه ها، یا به طور کلی زبان، ویتگنشتاین دستور دادن، فرمان بردن، توصیف یک شیء، اندازه گیری آن، گزارش درباره ی یک رویداد، تفکر درباره ی آن، تشکیل مفروضها، آزمایش آنها، پدید آوردن داستان، خواندن آن، شوخی کردن، حل مسئله ای در ریاضیات عملی، ترجمه، پرسیدن، سپاسگزاری کردن، دشنام دادن، درود فرستادن، دعا خواندن، و مانند اینها را بر می شمارد.(4) هر یک از این شکلهای کاربرد واژه ها و زبان در گونه ای بازی زبان جا دارد.
از سوی دیگر، هر گونه بازی دارای قواعدی است. پس بازیهای زبان نیز دارای قواعدند. اکنون ویتگنشتاین این مسئله را مطرح می کند که
هنگامی که می پرسیم واژه در واقع چیست همانند آن است که بپرسیم مهره در بازی شطرنج چیست.
برای اینکه بتوانیم دریابیم که مهره در بازی شطرنج چیست، باید همه ی بازی و قواعد آن و همچنین نقش هر مهره را در آن بازی بدانیم. هماهنگ با این می توانیم بگوییم که معنای هر واژه در واقع جایی است که آن واژه در یک بازی زبان دارد. به تعبیر دیگر، ویتگنشتاین معتقد است که معنای هر واژه ی یگانه ای در چهارچوب زبان به وسیله ی قواعد دستوریی که آن واژه هماهنگ با آن در زبان به کار می رود تعیین و تثبیت یا ساخته می شود. پس، آیا نمی توان گفت که کاربرد یک واژه یا جمله در زبان امری همانند انجام دادن حرکتی در بازی شطرنج با پیروی از قواعد آن است؟ ویتگنشتاین می گوید:
یک حرکت در بازی شطرنج بسادگی مشتمل بر حرکت یک مهره به این یا آن شیوه بر روی صفحه شطرنج نیست؛ بلکه عبارت است از شرایط یا مقتضیاتی که آنها را بازی کردن شطرنج یا حل مسئله ای در شطرنج و مانند آن می نامیم.
وی از این گفته نتیجه می گیرد که زبان عبارت است از یک رشته اعمال یا فعالیتهایی که به وسیله ی قواعد معینی محدود شده اند. از سوی دیگر، پیروی از قواعد بازی خصلت فردی یا شخصی ندارد؛ بلکه به گفته ی او:
پیروی از یک قاعده، دادن وعده یا فرمان، و مانند اینها در واقع عادات و رسوم و اعمال یا نهادهایی اند که قبلاً به وسیله ی جامعه، یعنی به وسیله ی یک شکلی از زندگی، تعیین شده اند.
بدین سان، برای اینکه بتوانیم از قواعد آگاه شویم، قبلاً باید از همه ی سازمان یا تشکیلات قواعد و پیروی از آنها آگاه باشیم. هنگامی که قواعد خصلت و جنبه ی شخصی و فردی نداشته باشند، نتیجه این می شود که قواعد خصوصی منطقی نیز وجود ندارد. قواعد همگانی اند؛ و بنابراین دارای این امکان اند که نه تنها یک نفر، بلکه همگان بتوانند از آنها پیروی کنند.
این ملاحظات، به عقیده ی ویتگنشتاین، ما را به مفهوم آنچه «معنا» نامیده می شود راهنمایی می کنند. معنای یک واژه یا یک جمله چیست؟ ویتگنشتاین معتقد است که طرح این پرسش نادرست است. ما نمی توانیم بپرسیم معنا چیست؟ بلکه به جای آن باید بپرسیم: توضیح معنا چیست؟:
انگیزه ی پرسش درباره ی معنای یک واژه، حتی هنگامی که کاربرد آن روشن است، از مفهوم «فلسفی» معنا سرچشمه می گیرد که در این مفهوم ابتدایی قرار دارد که زبان چگونه عمل می کند.
ما چگونه می توانیم بپرسیم معنای یک واژه چیست؟ ویتگنشتاین می گوید این بدان می ماند که بپرسیم زمان چیست، حقیقت چیست، زیبایی چیست، و غیره. و سپس می افزاید که این گونه پرسش در ما گونه ای ترنجیدگی و تشنج فکری ایجاد می کند؛ زیرا احساس می کنیم که در پاسخ آن نمی توانیم به چیزی مشخص و معین اشاره کنیم، در عین حال که ناگزیریم که به چیزی اشاره کنیم. این به عقیده ی ویتگنشتاین یکی از سرچشمه های بزرگ سرگردانی فلسفی است. منشأ سرگردانی این است که اسمی ما را برمی انگیزد که در جست و جوی چیزی باشیم که با آن متناظر است. به دیگر سخن، فهم معنای یک واژه ها ما را افسون می کند که در جست و جوی چیزی یا کیفیتی باشیم که هماهنگ و متناظر با هر یک از نامها یا صفاتی است که ما به کار می بریم؛ یعنی چیزی که آن واژه به آن باز می گردد، و به وسیله ی این نامیدن چیز مشخص می شود که خود موضوع یک اسم خاص است.
پس معنای یک واژه چیست؟ گفتیم که ویتگنشتاین طرح این پرسش را به این شکل نادرست می داند. در جایی می گوید:
گفته می شود که سخن بر سر واژه نیست، بلکه مقصود معنای آن است. در اینجا انسان درباره ی معنا آن گونه می اندیشد که درباره ی چیزی از نوع واژه، هر چند مختلف با آن. یعنی اینجا واژه است و آنجا هم معنای آن. مانند پول و گاوی که می توان با پول خرید. در حالی که، سخن بر سرپول و فایده یا استعمال آن است.
ویتگنشتاین درباره ی معنا به نتیجه ی دیگری می رسد:
می توان به لحاظ بخش بزرگی از موارد کاربرد واژه ی «معنا»، اگر نه برای همه ی موارد کاربرد آن، این کلمه را این گونه توضیح داد: معنای یک واژه همان کاربرد آن در زبان است.
به تعبیر دیگر او:
باید درباره ی واژه ها چونان کارافزارهایی بیاندیشیم که در پرتو کاربردشان مشخص می شوند.(5)
یعنی یک واژه به وسیله کاربرد آن درست به همان گونه مشخص می شود که یک افزار به وسیله ی کاری که انجام می دهد؛ و در نتیجه، همان گونه که یک افزار فقط یک کاربرد ندارد، واژه ها نیز دارای یک کاربرد یگانه نیستند. بنابراین، به عقیده ی ویتگنشتاین، جست و جوی یک نظریه ی عمومی درباره ی کاربرد واژه ها کوششی بیهوده است. وی توصیه می کند:
به یک جمله چونان یک افزار نگاه کنیم، و به معنای آن چونان کاربرد آن.
بر این پایه می گفته می شود که شعار ویتگنشتاین این بود:
درباره ی معنا مپرس؛ بلکه درباره ی کاربرد یا استعمال بپرس.
در پیروی از این شعار، دیگر نباید هنگام کاربرد یک واژه در جست و جوی چیزی باشیم که قرین با آن است. به دیگر سخن، ما نباید کاربرد یک واژه را فقط با خواندن آن با شنیدن آن بفهمیم؛ بلکه باید آن را در همبستگی زبانی یا اجتماعی آن دریابیم. بدین سان، ویتگنشتاین نظریه ی پیشین خود را در رساله، که می گفت هر واژه یا جمله معنای خود را نشان می دهد، نفی می کند. وی این نکته را این گونه توضیح می دهد:
فیلسوف می گوید معنای جمله ی «من اینجا هستم» را می فهمد و به وسیله ی آن چیزی را مراد کرده است یا به چیزی می اندیشید، حتی به هنگامی که اصلاً در این باره تأمل نمی کند که چگونه و در چه وقت این جمله به کار برده می شود.
اکنون می توان پرسید که این جمله ی «من اینجا هستم» چه چیزی را نشان می دهد یا می تواند نشان دهد. این جمله به یقین کاربرد خود را نشان نمی دهد. پس واژه ها، به عقیده ی ویتگنشتاین، تنها در شرایط و مقتضیات یا همبستگیهای مشخصی می توانند دارای معنا باشند؛ یعنی دارای کاربرد ویژه ای باشند. پس، آنچه در رساله گفته شده بود، که ما می توانیم معنای یک نشانه ی جمله ای را بفهمیم بی آنکه برای ما توضیح داده شود، از بن نادرست است.
از جمله مسائل دیگری که ویتگنشتاین در پژوهشهای فلسفی مطرح می کند- و ما نمی توانیم بتفصیل به آن بپردازیم- نفی نظریه ی «زبان خصوصی» است. وی جمله ها یا قضایایی را که برای بیان احساسها و عواطف شخصی به کار می روند، معتبر نمی داند. می گوید مثلاً هنگامی که ما تعبیر «درد دارم» را به کار می بریم، دچار دشواریهای می شویم؛ زیرا تصور می کنیم که این جزئی از یک بازی زبان است که ما آن را در کار آورده ایم؛ در حالی که چنین تعبیری پاره ای از زبانی کاملاً مختلف و دیگر است. مثلاً هنگامی که کودک احساس درد می کند، رفتاری که با آن احساس خود را نشان می دهد گفته ها یا از رفتارهای بزرگسالان آموخته است. بدین سان، عبارت: درد دارم «بیان» احساس درد نیست، و کمتر از آن بیان یا توصیف یک رفتار دردآمیز باید تلقی شود؛ بلکه در واقع آن را باید پاره ای و حتی آموخته شده از نحوه ی «رفتار» دردآمیز تلقی کرد. در اینجاست که ویتگنشتاین می گوید:
می گویی واژه ی «درد» در واقع به معنای فریاد زدن است؛ برعکس، تعبیر واژه ای درد جانشین فریاد می شود، اما آن را توصیف نمی کند.
اما مقصود ویتگنشتاین از این همه بازی با زبان چیست؟ پاسخ این است که هدف واپسین وی تأکید و روشن تر کردن رویکرد یا نحوه ی تلقی «پوزیتیویستی» و باصطلاح ضد متافیزیکی است. قضایا و مسائل بنیادی فلسفه، که از دیدگاه پوزیتیویستها و همچنین ویتگنشتاین «متافیزیک» نامیده می شوند، به وسیله ی زندانی شدن اندیشه در قالبهای بازیهای گوناگون زبان و قواعد آنها می توانند از دایره ی طرح و پژوهش فلسفی بیرون نهاده شوند.
فلسفه. اکنون شایسته است که مختصراً بپردازیم به آنچه ویتگنشتاین بر پایه ی نظریات تازه اش درباره ی فلسفه و روش آن گفته است. پژوهشهای نوین ویتگنشتاین به طرد و نفی بسیاری از نظریات پیشین وی انجامیدند. اکنون دیگر زبان خصلت کامل آرمانی خود را، چونان نظامی بغایت منظم، از دست داده است و دارای تنوع یا گوناگونی و پیچیدگی بسیار می شود. ویتگنشتاین دیگر از جست و جو برای دقت مطلق صرف نظر می کند، و آن را چونان پندار تلقی می کند. شکلهای گوناگون ابهام را، که در کاربردهای گوناگون زبان نهفته است، چونان واقعیتی می پذیرد. وی دیگر در جست و جوی اصول و مبادی کلی و تجرید ماهیتیهای کلی نیست؛ بلکه توجه خود را به موارد جزئی و منفرد و ویژه ی زبان و ترکیبات آن معطوف می دارد. اما، بنا بر گفته ی خودش، وی همه ی این پژوهشها را بر بنیاد مسائل فلسفی انجام می دهد و پژوهشهای وی روشنایی خود را، یعنی هدف خود را، از مسائل فلسفی به دست می آورند.
اما در واقع ویتگنشتاین پژوهشهای فلسفی را به منظور ویران کردن فلسفه و حتی از میان برداشتن آن انجام می دهد. وی پژوهش فلسفی را محدود به «مرزهای زبان» معین می کند. البته اکنون برای او دیگر، مانند پیش، تنها یک زبان وجود ندارد؛ بلکه کاربردهای گوناگون زبان در چهارچوبهای بازیهای زبان گوناگون وجود دارد. زبان دارای مرزهایی می شود؛ پژوهش فلسفی نیز در این مرزها زندانی می ماند. از سوی دیگر، وی ادعا نمی کند که می خواهد تمام پژوهشهای فلسفی را در مرزهای یک گونه زبان معین یا یک نظام ویژه از زبان محدود کند؛ بلکه چنانکه خودش تصریح می کند:
ما می خواهیم در معرفتمان از کاربرد زبان نظمی بر پا کنیم:
یک نظم ناظر به یک مقصود معین- یکی از بسیاری نظمهای ممکن، نه تنها نظم ممکن.
وی می کوشد که با تحلیل ویژه ی خود از زبان و کاربردهای ویژه ی واژه ها در شرایط و مقتضیات معین، ما را از درگیری با مسائلی که موجب ناآرامی و آشفتگی درونی ما می شوند نجات دهد. ویتگنشتاین می خواهد برای ما راه گریز یا برونشویی جست و جو کند. زیرا به عقیده ی او، چنانکه می گوید:
هر مسئله ی فلسفه به این شکل است: من راه خروجی را نمی دانم.
بنابراین، هدف واپسین او به تعبیر خود وی این است:
هدف تو در فلسفه چیست؟ نشان دادن راه خروجی به مگس درون بطری.
وی به همین سان، در جای دیگری، درگیری با مسائل فلسفی را به گونه ای «اغتشاش» یا «ترنجیدگی فکری»(6) تشبیه می کند، که باید آن را تسکین داد؛ یا «گرهی» است در اندیشیدن ما که باید آن را گشود.
می توان تصور کرد که ویتگنشتاین درگیری با مسائل فلسفی را به گونه ای بیماری روانی همانند می کند. و وظیفه ی فیلسوف زبان آن است که این بیماری را درمان کند. تصادفی نیست که ویتگنشتاین درست همین استعاره را به کار برده است:
فیلسوف به هر مسئله ی (فلسفی) به چشم یک بیماری می نگرد.
پس، می توان گفت که پژوهش فلسفی برای او گونه ای «روش درمانی»(7) است؛ و نتیجه ی آن سرانجام همان است که خودش می گوید:
کشف واقعی آن است که مرا توانا سازد فلسفیدن را هر گاه که بخواهم قطع کنم - کشفی که فلسفه را به آرامش می رساند، بدان سان که این [کشف] دیگر به ضربت پرسشهایی کوفته نمی شود که خود آن را موضوع قرار می دهند. بلکه اکنون، با نمونه ها و شواهد، روشی نشان داده می شود، و رشته ی این نمونه ها را انسان می تواند ببُرد. مسائلی - و نه «یک» مسئله- حل می شوند (دشواریهایی کنار نهاده می شوند.) «یک» روش فلسفی وجود ندارد؛ بلکه روشها یافت می شوند، درست مانند روش گوناگون درمانها.
اکنون می توان پرسید که نتیجه ی این چنین روش فلسفی که ویتگنشتهاین معرفی می کند چیست؟ پاسخ وی این است:
نتیجه های فلسفه کشف گونه ای یاوه ی خام و آماسها یا ورمهایی است که فهم در اثر دویدن به سوی مرزهای زبان تولید کرده است. اینها (ورمها) سبب می شوند که ما ارزش آن کشف را بشناسیم.
فلسفه چه می کند؟
فلسفه مجاز نیست که هیچ مفهوم فرضی را در دایره ی مشاهدات خود وارد کند. هرگونه «توضیح» باید کنار نهاده شود؛ و فقط «توصیف» به جای آن به میان آید.
و خود این بدان علت است که
فلسفه به هیچ روی مجاز نیست که به کاربرد عملی واقعی زبان دست بزند. فلسفه تنها می تواند در پایان توصیف کند. فلسفه حتی نمی تواند زبان را بنیاد نهد. فلسفه همه چیز را آن چنان که هست رها می کند.
و سرانجام دستاورد ما چنین است.
مسئله ی بنیادی در اینجا این است که ما قواعد یا تکنیکی برای یک بازی تعیین کنیم. و آنگاه که از این قواعد پیروی کنیم، دیگر مسئله به آن صورتی نخواهد بود که آن را تصور کرده بودیم. سخن در این است که ما بدین سان خود را در عین حال درون قاعده های خودمان گرفتار می سازیم.
در پایان نادرست نیست که بگوییم ویتگنشتاین علی رغم آنچه خود می گفت، که درباره ی معنا نپرسیم بلکه درباره ی کاربرد بپرسیم، در پایان تفکرات فلسفیش واقعیت زندگی انسانها، حتی خصلت انسانی زبان همه روزه ی معمولی انسانها، را یکباره نادیده می انگارد. اندیشه های مجرد، مفاهیم الهام شده، جایگزین امور واقعی و پیوندهای میان انسانها می شوند. فلسفه ی زبان «همه چیز را چنان که هست باقی می گذارد.» زبان معمولی را نیز آن گونه که هست باقی می گذارد بدین سان، مفاهیم بنیادی زندگی واقعی فردی و اجتماعی آن گونه که در واقعیت پر تضاد جامعه ای یافت می شوند که بر پایه ی تضادها و اختلافهای اجتماعی و اقتصادی و سیاسی بر پا شده است همه یکسان می شوند. مفاهیمی مانند آزادی، برابری و عدالت، همه خصلت زنده، واقعی، تاریخی و انسانی خود را از دست می دهند، و رنگ قواعد دستورزبان به خود می گیرند، از محتوای عینی انسانی و اجتماعی خود تهی می شوند. خودکامه به همان اندازه و به همان گونه می تواند مثلاً واژه ی «آزادی» را به کاربرد که پیکارکننده بر ضد خودکامگی، البته به شرط آنکه هر دو قواعد بازی زبان را رعایت کنند؛ در این صورت هر دو می توانند بگویند که این واژه را در همبستگی و شرایط و مقتضیات درست آن به کار می برند. فلسفه نیز گونه ای بیماری روانی و اضطراب فکری است که گریبانگیر افرادی می شود؛ و ایشان باید بکوشند که با کاربرد روش درمانی ویتگنشتاین از آن نجات یابند. فلسفه به شکل «روانپزشکی» در می آید. جای شگفتی نیست که یکی از شاگردان و پیروان ویتگنشتاین و استاد فلسفه در دانشگاه کمبریج انگلستان، جان ویزدم، اکنون فلسفه را با روانکاوی یکی می داند! بر روی هم، ویتگنشتاین و پیروان کنونی وی در انگلستان و امریکا فقر فلسفه ی زبان را آشکارا نشان داده اند.

پی نوشت ها :

1. نقل قولها همه از کتاب پژوهشهای فلسفی است، مگر به خلاف آن تصریح شود.
2. Sprachspiel
3. تابچه های آبی و قهوه ای، ص 17.
4. --->پژوهشها، پاره ی 23.
5. کتابچه های آبی و قهوه ای، ص 67.
6. Mental crapm
7. Therapeutik

منبع :بوخنسکی، اینو- سن تیوسن، (1379)، فلسفه معاصر اروپایی، ترجمه شرف الدین خراسانی، تهران: نشر علمی فرهنگی




نوع مطلب : فرهنگ واندیشه.، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
سه شنبه 1398/05/8 11:02 بعد از ظهر

You actually stated it well!
canadian rx world pharmacy canadianpharmacy viagra canadiense online pharmacies good canadian online pharmacies canadian pharmaceuticals companies canadian pharmacy canadian pharmaceuticals canadian pharmacys canadian pharmacy cialis
دوشنبه 1398/04/3 07:58 قبل از ظهر

Wonderful facts. Thanks.
does cialis cause gout viagra vs cialis purchase once a day cialis cialis 10mg prix pharmaci canadian drugs generic cialis sialis cialis generic availability price cialis wal mart pharmacy click now cialis from canada cialis italia gratis
یکشنبه 1398/04/2 01:27 قبل از ظهر

Kudos. I enjoy this.
i recommend cialis generico cialis 30 day sample cialis generic tadalafil buy cialis side effects i recommend cialis generico interactions for cialis try it no rx cialis click here to buy cialis cialis 5mg safe dosage for cialis
جمعه 1398/03/31 12:34 قبل از ظهر

Amazing many of beneficial facts!
cialis prezzo in linea basso prezzo cialis a buon mercato cialis 100 mg 30 tablet cialis 20 mg effectiveness cialis 5 mg cialis generico cialis kaufen tadalafil when can i take another cialis canadian cialis
چهارشنبه 1398/03/29 01:24 بعد از ظهر

You stated that very well!
if a woman takes a mans cialis cialis for sale in europa india cialis 100mg cost comprar cialis navarr buy brand cialis cheap il cialis quanto costa buying brand cialis online cialis tadalafil cialis price thailand wow cialis tadalafil 100mg
شنبه 1398/03/25 02:16 بعد از ظهر

Superb information. Thank you!
buying cialis overnight cialis prezzo di mercato click here cialis daily uk cialis tadalafil online order cialis from india canadian cialis cialis uk click now cialis from canada cialis professional yohimbe cialis purchasing
جمعه 1398/03/24 11:56 بعد از ظهر

Lovely info, Thanks a lot.
cialis australian price we choice cialis pfizer india cialis 5 mg scheda tecnica purchase once a day cialis best generic drugs cialis cialis baratos compran uk look here cialis order on line tadalafil tablets cialis online napol cialis 20 mg best price
جمعه 1398/03/24 09:40 قبل از ظهر

Nicely spoken without a doubt. !
cialis professional yohimbe cialis generisches kanada usa cialis online purchase once a day cialis cialis uk next day cialis super kamagra cialis generique 5 mg cialis kaufen wo cialis online how does cialis work
پنجشنبه 1398/03/23 06:00 قبل از ظهر

You actually mentioned it wonderfully.
buy cialis cialis qualitat estudios de cialis genricos sublingual cialis online we use it cialis online store cialis side effects dangers cialis 20mg prix en pharmacie cialis generic tadalafil buy cialis tadalafil cialis daily new zealand
چهارشنبه 1398/03/22 03:55 بعد از ظهر

Kudos, I like this.
overnight cialis tadalafil buy online cialis 5mg deutschland cialis online cialis en 24 hora cialis 5 mg buy look here cialis order on line cialis online napol american pharmacy cialis low dose cialis blood pressure cialis daily
چهارشنبه 1398/01/21 07:44 بعد از ظهر

You actually reported that perfectly.
canadian medications list canadianpharmacyusa24h trust pharmacy canadian northwest pharmacies online canadian drugs northwestpharmacy canadian pharmacy meds canadian mail order pharmacies northwest pharmacies in canada buy viagrow
جمعه 1397/09/16 02:35 قبل از ظهر

Thank you. Excellent information!
buy cialis sample pack american pharmacy cialis cialis prezzo in linea basso cialis 5 mg schweiz how do cialis pills work cialis generika 40 mg cialis what if i take cialis 100 mg 30 tablet order a sample of cialis cialis 20mg
سه شنبه 1397/09/13 02:00 بعد از ظهر

Wonderful forum posts. With thanks!
where do you buy cialis cialis professional from usa cialis with 2 days delivery cialis authentique suisse precios de cialis generico order cialis from india female cialis no prescription look here cialis cheap canada try it no rx cialis cialis generique 5 mg
سه شنبه 1397/09/13 02:32 قبل از ظهر

You said it nicely..
viagra vs cialis cialis 20mg preis cf comprar cialis 10 espa241a walgreens price for cialis cialis kaufen bankberweisung cialis tablets we use it 50 mg cialis dose tadalafil 20 mg cost of cialis per pill cialis baratos compran uk
دوشنبه 1397/09/12 01:29 بعد از ظهر

This is nicely put. .
we like it cialis soft gel pastillas cialis y alcoho estudios de cialis genricos brand cialis nl cialis canadian drugs preis cialis 20mg schweiz we choice free trial of cialis generic low dose cialis trusted tabled cialis softabs cialis 20mg
دوشنبه 1397/09/12 02:14 قبل از ظهر

Whoa tons of valuable info.
tadalafilo cialis 5 mg cialis generico cialis prices in england buy cialis sample pack acquistare cialis internet link for you cialis price cialis generico how to buy cialis online usa cialis 20 mg effectiveness
شنبه 1397/09/10 01:34 قبل از ظهر

Awesome data, Regards.
buy cialis online cheapest cilas cialis ahumada tadalafil 10 mg chinese cialis 50 mg we choice cialis pfizer india cialis canadian drugs buying cialis overnight cialis ahumada cialis flussig
جمعه 1397/09/9 02:15 بعد از ظهر

Really plenty of superb tips!
cialis super kamagra enter site very cheap cialis we recommend cialis best buy dosagem ideal cialis india cialis 100mg cost female cialis no prescription tadalafil generic pastillas cialis y alcoho cost of cialis per pill cialis vs viagra
پنجشنبه 1397/09/8 03:08 بعد از ظهر

Thanks a lot, Lots of stuff!

cialis online cialis online cialis tadalafil tadalafil cialis cost cialis cipla best buy cialis patent expiration cialis canada on line only best offers cialis use cialis dosage recommendations
پنجشنبه 1397/09/8 02:58 قبل از ظهر

Thank you! Good stuff.
cialis prezzo in linea basso cialis daily reviews legalidad de comprar cialis cialis rezeptfrei cialis generico lilly cialis prices in england cialis for sale in europa cialis cipla best buy cialis patentablauf in deutschland side effects for cialis
چهارشنبه 1397/09/7 02:28 بعد از ظهر

Thank you! An abundance of information!

cialis side effects dangers cialis en 24 hora cialis soft tabs for sale prices on cialis 10 mg cialis wir preise only now cialis for sale in us safe dosage for cialis cialis generic tadalafil buy cialis daily we use it cialis online store
چهارشنبه 1397/09/7 02:31 قبل از ظهر

Wow plenty of helpful tips.
cialis super acti female cialis no prescription cialis generico in farmacia we recommend cialis info generic cialis 20mg tablets cialis price in bangalore chinese cialis 50 mg cialis 20 mg side effects of cialis price cialis wal mart pharmacy
پنجشنبه 1397/07/19 02:32 بعد از ظهر

Very good write ups. Many thanks!
levitra 10 mg prezzo levitra 20 mg buy 10 mg levitra buy levitra generic levitra prices buy 10 mg levitra levitra prices buy levitra 20 mg buy levitra 20 mg vardenafil
سه شنبه 1397/07/10 08:19 قبل از ظهر

Wow lots of awesome info!
rezeptfrei cialis apotheke cialis sans ordonnance look here cialis cheap canada cialis 100mg suppliers female cialis no prescription trusted tabled cialis softabs online prescriptions cialis cialis professional from usa buy online cialis 5mg safe dosage for cialis
شنبه 1397/07/7 02:46 قبل از ظهر

Nicely put. Thanks a lot.
chinese cialis 50 mg generic cialis at the pharmacy cost of cialis cvs cialis australian price cialis 5 mg buy cialis 5 mg scheda tecnica cialis para que sirve cialis diario compra cialis authentique suisse buying brand cialis online
چهارشنبه 1397/06/28 08:14 بعد از ظهر

You have made your point.
generic for cialis generic cialis 20mg uk how to buy cialis online usa cialis 5 mg funziona cialis en mexico precio cialis e hiv prix de cialis viagra cialis levitra we recommend cialis info 5 mg cialis coupon printable
سه شنبه 1397/06/27 05:11 بعد از ظهر

You made your point very effectively!.
tarif cialis france walgreens price for cialis wow look it cialis mexico cialis efficacit canadian cialis miglior cialis generico are there generic cialis cialis kaufen enter site natural cialis cialis sicuro in linea
پنجشنبه 1397/06/15 06:01 قبل از ظهر

You made your point extremely clearly!.
cialis 5 mg schweiz side effects for cialis cialis 5 mg funziona cialis tablets cialis free trial cialis coupons printable order generic cialis online recommended site cialis kanada we recommend cialis best buy when will generic cialis be available
سه شنبه 1397/06/13 09:47 بعد از ظهر

Cheers. Numerous facts!

top rated canadian pharmacies online trust pharmacy canadian canadian pharmacy no prescription canadian rx northwest pharmacy canada canada drug pharmacy canada vagra online pharmacy online pharmacies legitimate drugs for sale
سه شنبه 1397/06/13 05:14 قبل از ظهر

Nicely put, Cheers.
can i buy viagra at walmart buy herbal viagra buying viagra online from canada how to order viagra can you buy viagra at cvs online viagra prescription buy price viagra where can i buy real viagra online how to buy viagra online safely viagra online doctor
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


نمایش نظرات 1 تا 30
درباره وبلاگ

وبلاگی برای آنان که می اندیشند

مدیر وبلاگ : حسین
نویسندگان
نظرسنجی
آیا دوست دارید این وبلاگ بروز شود؟؟





جستجو

آمار وبلاگ
کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :

تماس با ما



در این وبلاگ
در كل اینترنت

معرفی صفحه به دوستان

* نام شما

ایمیل شما *

ایمیل دوست شما *

ایمیل دوست دیگر شما